Kategoriler: Genel

VUK // Değeri Düşen Malların Değerlemesi

Değeri Düşen Mal

İşletmelerin stoklarında bulunan mallar veya sabit kıymetler hesabında  bulunan amortismana tabi iktisadi kıymetlerin (duran varlıklar)değerlerinde  fiziki, iktisadi, teknolojik veya moda gibi nedenlerle parasal değerlerinde veya  kullanım amaçlarında önemli değişiklikler olabilmektedir.

Ticari malların  değerlerinde meydana gelen düşüklükler ile amortismana tabi iktisadi  kıymetlerin işlevlerini yerine getiremeyecek durumdaki değer ve  fonksiyonlarındaki düşüklüklerin bulunması halinde, bunların daha önceki bulundukları hesaplardan çıkartılarak işletmenin gerçek durumunun  raporlanması gerekir. İktisadi kıymetleri önemli ölçüde değer kaybeden bir  işletmede, bu durumun dönem sonlarında dikkate alınmaması halinde,  düzenlenecek bilanço gerçek durumu yansıtmayacak ve işletme yöneticileri ve  üçüncü şahıslar ilerde bundan zarar görebilecektir

Değeri Düşen Malların Değerlemesi

Ticari malların parasal değeri ekonomik veya fiziksel nedenlerden düşebilir. Fiziksel (doğal nedenler dahil) ve teknolojik nedenlerden kaynaklanan değer  düşüklüklerine ilişkin değerlemenin emsal bedeli ölçüsüne göre yapılacağı VUK’ nun 278.maddesinde belirtilmiştir.

Ekonomik nedenlerden kaynaklanan değer düşüklükleri konusundaki değerlemenin hangi değerleme ölçüsüne göre  yapılacağı ise yine VUK’un 274. maddesinde  şu şekilde ifade  edilmiştir.
“Emtianın maliyet bedeline nazaran değerleme günündeki satış bedelleri %10  ve daha fazla bir düşüklük gösterdiği hallerde mükellef, maliyet bedeli yerine , emsal bedeli  ölçüsünü tatbik edebilir.

VUK’nun 278.maddesinde kıymeti düşen mallar başlığı altında ise şöyle denilmektedir.

Yangın, deprem ve su basması gibi afetler yüzünden veyahut bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde iktisadi kıymetlerinde önemli bir azalış vakı olan emtia ile maliyetlerinin hesaplanması mütat olmayan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartalar emsal bedeli ile değerlenir.

Kural olarak satın alman veya imal edilen emtia maliyet bedeli ile değerlenir.
Ancak, ekonomide meydana gelen önemli fiyat düşüklüklerinde maliyet bedeli ile değerleme yapmak işletmelerin gerçek durumunu yansıtmaz. 274. maddeye göre emsal bedeli dikkate alınarak değerleme yapılabilmesi için şu iki şartın birlikte
gerçekleşmesi gerekir.

  • Emtianın değerleme günündeki (dönem sonu) satış bedeli emtianın maliyet  bedeline göre düşük olmalıdır.
  • Değer düşüklüğü maliyet bedeline nazaran %10 veya daha fazla olmalıdır.

Vergi Usul Kanunu’nda değeri düşen malın maliyet bedelinin altında bir  bedelle değerleme yapılması mükellefin isteğine bırakılmış olup, zorunluluk  getirilmemiştir. Bununla birlikte, TMS’de değer düşüklüğü için karşılık  ayrılması zorunludur. Bu nedenle mükellefler değeri düşen mal için emsal  bedeline göre değerleme yapmak ve karşılık ayırmak zorundadırlar, l No.lu Muhasebe Uygulama Genel Tebliği’nde herhangi bir oran öngörülmemiştir.  Değer düşüklüğü % 10’un altında bile olsa değer düşüklüğü karşılığı ayrılması mümkün olmakta, ancak VUK yönünden %10’un altındaki değer düşüklükleri  için karşılık ayrılması halinde ayrılan karşılık kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınmalıdır

Değerleme Ölçüsünün Tayini

Emsal bedelinin  ortalama fiyat esasına veya takdir  esasına göre tespit edilmesi gerekmektedir. Maliyet bedeli esasının  uygulanması söz konusu olamaz.

Ortalama fiyat esasının uygulanabilmesi için aynı cins ve nevideki mallardan sıra ile değerlemenin yapılacağı ayda veya bir evvelki veya bir daha evvelki aylarda satış yapılmışsa, emsal bedeli bu satışların miktar ve tutarına göre mükellef tarafından çıkarılacak olan “Ortalama satış fiyatı” ile hesaplanır. Bu esasın uygulanması için, aylık satış miktarının, emsal bedeli tayin olunacak her bir malın miktarına nazaran % 25 ten az olmaması şarttır.

Görüleceği üzere kanun  koyucu değeri düşen malların değerlemesinin mükelleflerce yapılmasını sıkı esaslara bağlamak suretiyle zorlaştırmıştır. Amaç vergi matrahını azaltıcı keyfi  uygulamaları önlemek ve yapılacak değerlemenin objektif olmasını sağlamaktır.

Son güncelleme 8 Şubat 2019 14:52

Paylaş

En Yeniler

Resmi Tatilde Çalışanlara İzin veya 2 Katı Ücret Şart

İşçi, 23 Nisan ve 1 Mayıs tatilinde çalışırsa iki günlük, çalışmazsa bir günlük ücrete hak kazanır. Aksi taktirde işveren işçisinin… Devamını Oku

4 saat Önce

Türk Lirası İle İhracat Yapanlara Kredi İmkanı

Ticaret Bakanı Pekcan, Türk lirası ile ihracat yapan KOBİ'lere kredi imkanı sağlayan Türk Eximbank, KOBİ dışı firmalara da kredi kullandırılmasına 21 Nisan itibari ile… Devamını Oku

4 saat Önce

Yüzde 10 KDV Farkını Geri Alabilirsiniz

Mayıs 2018’de başlayan ve bu yıl sonuna kadar uzatılan uygulamayla konutta KDV oranı yüzde 18’den yüzde 8’e çekildi. Bu karardan önce bitmemiş… Devamını Oku

2 gün Önce

Primini Düzenli Ödeyen BAĞ-KUR’lu Yılda En Az 1.535 TL Avantajlı

Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) primini süresinde ödeyen BAĞ-KUR’lular 5 puan prim indiriminden yararlanabiliyor. İndirimden yararlanan BAĞ-KUR’lular, tabandan prim yatırdıklarında bile… Devamını Oku

2 gün Önce

Bir Emeklinin Maaşı 2 Çalışanın Sırtında

Türkiye'de 22 milyon sigortalı çalışan var. SGK'dan emekli maaşı alanların sayısı ise 11 milyon 867 bin. Yani her 2 çalışandan… Devamını Oku

2 gün Önce

Bakan Selçuk’tan Kıdem Tazminatı Açıklaması

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, kıdem tazminatına ilişkin "En çok önem verdiğimiz husus, tüm tarafların görüşleri… Devamını Oku

3 gün Önce