Kategoriler: Genel

Ticari Temsilci

Ticari temsilci; işletme sahibinin, ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeye ilişkin iş­lemlerde ticaret unvanı altında, ticari temsil yetkisi ile kendisini temsil etmek üze­re, açıkça ya da örtülü olarak yetki verdiği kişidir

Ticari temsilciden söz edilebilmesi için; bir ticari işletmenin varlığı ile temsilciye yönetim ve temsil yet­kilerinin birlikte verilmesi şarttır. Ticari olmayan işletmelere ticari temsilci atanma­sı mümkün olmadığı gibi, ticari işletmeye ticari temsilci atanmasında yönetim ve temsil yetkilerinden sadece birinin verilmesi de yeterli değildir.

İşletme sahibi ile ticari temsilci arasındaki iç ilişki, vekalet, hizmet, ortaklık ve­ya benzeri bir sözleşmeye dayanabilir.  Hangi sözleşmeye dayanırsa da­yansın, ticari temsilcilik o sözleşmenin varlığından bağımsızdır. Dolayısıyla, sözleş­menin sona ermesi, ticari temsilcinin temsil yetkisini sona erdirmez. Ancak bunun aksi kararlaştırılabilir. Şu kadar ki böyle bir kayıt sadece durumu bilen üçüncü ki­şilere karşı ileri sürülebilir.

Ticari Temsilcinin Atanması

Ticari temsilcinin atanması şekle bağlı değildir. Temsilci yazılı veya sözlü, açık ve­ya örtülü olarak atanabilir Atama keyfiyetinin ticaret siciline tescili zo­runlu olmakla birlikte, bu tescil bildirici niteliktedir. Bu nedenle, tescilden önce ti­cari temsilci tarafından yapılan işlemler işletme sahibini bağlar ve sorumlu kılar

Ticari temsilci, kural olarak işletme sahibi tarafından atanır. Velayet altındaki kü­çüğe ait işletmelerde, ticari temsilci veli tarafından atanabilir iken vasi kısıtlı adına ticari temsilci atayamaz.

Tüzel kişilerde ise ticari temsilci yetkili or­ganlar eliyle atanabilir.

Buna göre;

kollektif şirketlerde tüm ortakların oybirliğiyle komandit şirketlerde komandite ortakların oy birliğiyle

anonim şirketlerde, yönetim kurulu kararıyla

ve limited şirketlerde şirket sözleşmesinde başka bir şekilde düzenlenmedikçe genel kurul kararıyla ticari temsilci atanabilir

Ticari temsilci, bir başka ticari temsilci atayamaz. Temsil yetkisi şahsa bağlı bir yetki olduğu için bir başkasına devredilemez, ticari temsilci tarafından bizzat kullanılmalıdır.

İşletme sahibi ticari temsilci atamak zorunda değildir. Ancak, merkezleri Türki­ye dışında bulunan işletmeler, Türkiye’deki şubeleri için yerleşim yeri Türkiye’de bulunan tam yetkili bir ticari temsilci atamak zorundadır

Sadece gerçek ve tam ehliyete sahip kişiler ticari temsilci olarak atanabilir.

Ticari Temsilcinin Yetkîleri

Ticari temsilci, ticari işletmeyi yönetmek ve ticari işletmeye ilişkin işlemlerde tica­ret unvanı altında taciri temsil etmek yetkisi ile donatılmış olan kişidir. Yönetim ve temsil yetkilerinin ikisine birden sahip olmak ticari temsilci statüsünün olmazsa ol­maz unsurudur. Bunlardan sadece birisi verilerek ticari temsilci atanamaz.

1. Yönetim Yetkisi

Ticari temsilci, ticari işletmeyi yönetme yetkisi ile yetkilendirilmiş olmalıdır

Yönetim yetkisinin kapsamına ticari işletmenin işlerinin yürütülmesi ile ticari işletmenin amacına ulaşabilmesi için gerekli kararların alınması girer

2. Temsil Yetkisi

Ticari temsilci, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı, işletme sahibi adına kambiyo taahhüdünde bulunmaya ve onun adına işletmenin amacına giren her türlü işlemleri yapmaya yetkili sayılır.

Ticari temsilci, açıkça yetkili kılınmadıkça, taşınmazları devredemez veya bir hak ile sınırlandıramaz.

Temsil Yetkisinin Kapsamına Dahil Olan İşlemler

Ticari temsilci, işletme sahibinin diğer bir kendisi gibidir

Bu nedenle, kural olarak, ticari işletme sahibinin yapabileceği her türlü hukuki işlemi, onun adına yapabilme yetkisi ile donatılmış durumdadır. Kanuna göre, ticari temsilci, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı, işletme sahibi adına kambiyo taahhütlerinde bulun­maya ve işletme sahibi adına işletmenin amacına giren her türlü işlemleri yapma­ya yetkilidir . İşletmenin amacının sınırları objektif olarak belirlenir ve belirlenmiş olan sınırlar içerisinde ticari temsilcinin her türlü işlemi yapabileceği kabul edilir. Bu yetkiler içerisine olağan ve olağanüstü her türlü işlem girer. Kam­biyo taahhüdünde bulunma, alım-satım, borç alıp verme, taşınır ve taşınmazları ki­ralama veya kiraya verme, taşınmazlar satın alma, kredi sözleşmesi yapma, dava­larda davacı veya davalı olma, tahkim, sulh, feragat, yemin, ibra, kabul, ret, icra ta­kibi yapma, kefil olma, genel yetkili ticari vekil atama gibi işlemler temsil yetkisi­nin kapsamındadır. Bu yetkiler ticari temsilci sıfatının kazanılması ile kendiliğin­den elde edilir. Ayrıca ve özel olarak verilmeleri gerekli değildir.

Temsil yetkisinin kötüye kullanıldığı durumlarda, işlem yapılan kişi iyi niyetli ise işlem işletme sahibini bağlar . Aksi taktirde, yani üçüncü kişinin tem­sil yetkisinin kötüye kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği durumlarda, işlem işletme sahibini bağlamaz

Özel Yetki ile Yapılabilecek İşlemler

Ticari işletmenin varlığı ticari temsilcinin unsurlarındandır. Bu nedenle, ticari tem­silci işletmenin ortadan kalkmasına sebep olacak yetkilere sahip değildir. Buna gö­re; işletmeyi devredemez, işletme sahibi tacirin iflasını isteyemez, işletme üzerinde rehin hakkı tesis edemez. Aynı nedenle, işletmeyi işleten tacirin hukuki yapısını değiştirecek işlemleri yapamaz. Örneğin, bir gerçek kişi tarafından işletilen işlet­meye ortak kabul edemez, tüzel kişi tacirlerde birleşme ve bölünme kararı alamaz, mevcut ortaklardan birini çıkartamaz veya şirketin feshini isteyemez. Şu kadar ki, sayılan hususlarda özel bir yetkilendirme yapılabilir.

Öte yandan, bazı işlemler için özel yetkinin gerekli olduğu BK.548/II tarafından açıkça ifade edilmiştir. Kanuna göre, ticari temsilcinin işletmenin mal varlığına da­hil olan taşınmazlar üzerinde tasarrufta bulunabilme yetkisi yoktur. Bunun için özel yetkilendirme aranmaktadır. Aksi taktirde, ticari temsilci işletmenin mal varlı­ğına dahil taşınmazları devredemez veya bir hak ile sınırlandıramaz.

Temsil Yetkisinin Sınırlandırılması

Temsil yetkisi, bir şubenin işleriyle sınırlandırılabilir.

Temsil yetkisi, birden çok kişinin birlikte imza atmaları koşuluyla da sınırlandırılabilir. Bu durumda, diğerlerinin katılımı olmaksızın temsilcilerden birinin imza atmış olması, işletme sahibini bağlamaz.

Temsil yetkisine ilişkin yukarıdaki sınırlamalar, ticaret siciline tescil edilmedikçe, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı hüküm doğurmaz.

Temsil yetkisine ilişkin diğer sınırlamalar, tescil edilmiş olsalar bile, iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Rekabet Yasağı

Ticari temsilci, işletme sahibinin açık veya örtülü izni olmaksızın, doğrudan veya dolaylı olarak, kendisinin ya da bir üçüncü kişinin hesabına işletmenin yaptığı tür­den bir işi yapamayacağı gibi, kendi hesabına bu tür işlemleri üçüncü kişilere de yaptıramaz . Bu yasak, temsil ilişkisi devam ettiği sürece geçerlidir. Tem­sil yetkisinin bitmesinden sonra da sözleşmeyle bu yasak sürdürülebilir.

Rekabet yasağına aykırı harekette bulunulması halinde, işletme sahibi, araların­daki hukuki ilişkiden doğan hakları saklı kalmak kaydıyla, uğradığı zararın gideril­mesini isteyebileceği gibi, bunun yerine, ticari temsilcinin kendi hesabına yaptığı veya üçüncü kişilere yaptırdığı işlerin kendi hesabına yapılmış sayılmasını ve bu işler dolayısıyla aldıkları ücretin verilmesini veya aynı işlerden doğan alacağın dev­redilmesini isteyebilir

Temsil Yetkisinin Sona Ermesi

Temsil yetkisi ticaret siciline tescil ile sona erer
Temsil yetkisinin sona erdiği ticaret siciline tescil ve ilan edilmediği sürece, bu yetki iyi niyetli üçüncü kişiler için geçerliliğini korur.

Aşağıdaki durumlarda temsil yetkisi sona erer

1 – Azil veya İstifa

Azil veya istifa temsil yetkisini sona erdirir. Atamaya yetkili kişi veya organ, ticari temsilciyi her zaman azledebileceği gibi , temsilci de her zaman istifa edebilir. Uygun olmayan zamanda azil veya istifa tazminat sorum­luluğu doğurabilir

Azil veya istifa suretiyle temsil yetkisi sona erdiğinde, keyfiyet ticaret siciline tescil ve ilan edilmelidir. Temsil yetkisinin sona erdiği ancak tescil ve ilandan iti­baren iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.. Bundan ön­ce yapılan işlemler iş sahibini bağlar ve bu durumda yetkinin sona erdiği iyi niyet sahibi üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez

Öte yandan, tescil ve ilan edilmemiş olmakla birlikte, üçüncü kişiler durumu biliyorlar veya bil­meleri gerekiyorsa artık onların iyi niyeti söz konusu olamayacağından, temsil yet­kisinin sona erdiği onlara karşı ileri sürülebilir

2- Ölüm, Gaiplik ve Fiil Ehliyetinin Kaybedilmesi

Ticari işletmeyi işletenin ölümü, gaipliğine karar verilmesi veya fiil ehliyetini kay­betmesi halinde ticari temsilcinin yetkileri sona ermez. Bu hüküm em­redici nitelikte olmayıp aksi kararlaştırılabilir. Ancak, herhalde yetkinin sona erme­si, ölüm, gaipliğe karar verme veya fiil ehliyetinin kaybedilmesi ile değil, keyfiye­tin tescil ve ilanı ile üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade eder

Bunun aksinin kararlaştırılması üçüncü şahıslara karşı geçerli değildir.

Buna karşılık, ticari temsilcinin ölümü, gaipliğine karar verilmesi veya fiil ehli­yetini kaybetmesi durumunda, temsil yetkisi sona erer. Zira ticari temsilcilik mün­hasıran şahsa bağlıdır ve tam ehliyet gerektirir Bu durumda da sona er­me keyfiyeti tescil ve ilan edilmelidir. Aksi taktirde sona eren temsil yetkisi, iyi ni­yetli üçüncü şahıslara karşı devam eder

3- İflas

İflas eden işletme sahibi ise müflis tacirin iflas ile malları üzerinde tasarrufta bulun­ma yetkisi ortadan kalkacağından ), aynı yetkisizlik ticari temsilci için de söz konusu olur. Ticari temsilci iflas masasına dahil olan ticari işletmeyi artık temsil edemez.

Ticari temsilcinin iflası ise temsil yetkisini sona erdirmez. Zira, iflas sadece tica­ri temsilcinin kendisine ait olan mallara ilişkin temsil yetkisini kaldırır. Bir başkası­nın malları üzerinde söz konusu olan temsil yetkisi bundan etkilenmez.

4- İşletmenin Devir ve Tasfiyesi

İşletmenin devri, şahsi güvene dayanan ticari temsilcilik ilişkisini sona erdirir.

Anonim şirketin tasfiye haline girmesi ise şirket ticari temsilcilerinin yetkilerini sona erdirmez

Son güncelleme 17 Ocak 2019 17:39

Paylaş

En Yeniler

Varlık Barışı’nın Süresi Yıl Sonuna Kadar Uzatıldı

Ekonomi alanında düzenlemeler içeren Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.… Devamını Oku

5 saat Önce

İşten Atılan İşçiye Günde 2 Saat Yeni İş Arama İzni

İşçilerin, işten atıldıklarında veya kendileri işten ayrılacakları zaman ihbar süresi içinde yeni iş arama izni hakkı bulunuyor. İşçi bu izni… Devamını Oku

5 saat Önce

Ölüm Aylığı Kimlere Bağlanır? Ölüm Aylığı Kimlere Verilir? Ölüm Aylığı Neden Kesilir?

Sigortalı eşi veya anne-babası vefat eden vatandaşlar, SGK tarafından belirlenen şartlara uygunluk göstermeleri durumunda ölüm aylığı talep edebiliyor. Ancak bazı… Devamını Oku

5 saat Önce

İki Yıl Erken Emeklilik Hakkı!

Doğum Borçlanması Hakkında Her Şey (daha&helliip;) Devamını Oku

1 gün Önce

Kıdem Tazminatı ve Sosyal Yardımlarda Temmuz Artışı

Bilindiği üzere, iki yılda bir yapılan toplu sözleşme gereği, devlet memuru aylıklarına ocak-haziran enflasyon farkı ile birlikte temmuz ayında yüzde 6.02… Devamını Oku

1 gün Önce

Gurbetçiler! Ucuz Borçlanma Ve Erken Emeklilik Fırsatı Kaçmadan Acele Edin…

Geçen hafta hükûmet tarafından “Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” adı altında yeni bir "Torba Kanun"un… Devamını Oku

1 gün Önce