Kategoriler: Genel

Genel Sağlık Sigortalısının Bakmakla Yükümlü Olduğu Kişiler

Sosyal güvenlik hukuk sisteminde ana başlıklar altında genel sağlık sigortalısının eşi, kız ve erkek çocukları, malul çocukları ile anne ve babası, genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sınıfında sayılmıştır.

Ancak her bir sınıfın bakmakla yükümlü olunan kişi vasfını kazanması ve kaybetmesi farklı şartlara bağlanmıştır. Bu bağlamda aşağıda ayrı ayrı bu kişilerin hangi durumlarda ve hangi sürerler içerisinde genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılacağı hususu incelenecektir.

Genel Sağlık Sigortalısının Eşi

Genel sağlık sigortalısının çalışmayan ve kendi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almayan eşi, bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatı ile sağlık hizmetine hak kazanmaktadır. Eşin bakmakla yükümlü olunan kişi vasfının devam etmesi için en önemli şart evlilik birliğinin devam etmesidir. Bu nedenle eşin sigortalıdan boşanması halinde, boşanmanın nüfus kayıtlarına geçtiği tarih itibariyle; bakmakla yükümlü olunan kişi vasfı ortadan kalkacaktır. Ayrıca eşlerin her ikisinin de sigortalı olarak çalışması halinde, eşlerin çalışmaya başladığı statüden genel sağlık sigortalısı olması gerekmektedir. Eşlerin her ikisinin de genel sağlık sigortalılık şartlarının oluşması halinde, her ikisi için de ayrı ayrı genel sağlık sigortalısı sağlık hak sahiplikleri oluşturulur. Dolayısı ile bu durumda bakmakla yükümlü olunan kişi kavramından bahsedilemez.

Her iki eşte çalışırken bir tanesi vefat ettiğinde diğer eşe gerekli prim ödeme gün sayısının sağlanmış olması halinde ölüm aylığı bağlanır. Ancak bu durumda da çalışan sigortalıya eşinin ölümü ile ölüm aylığı bağlanması halinde, kişinin kendi çalışmalarından dolayı genel sağlık sigortalısı olması gerekmektedir. Dolayısı ile burada da bakmakla yükümlü olunan kişi kavramı oluşmayacak ve kişi kendi çalışmaları nedeniyle sağlık hizmetinden faydalanacaktır. Ancak kendisi çalışmayı bıraktığı takdirde eğer kendi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almıyor, dolayısı ile genel sağlık sigortalısı sayılmıyor ise; bu takdirde eşinden almış olduğu ölüm aylığı sebebi ile sağlık hizmetinden faydalanabilecektir. Bu kişiler de yeni bir evlilik yapmadıkları sürece sağlık hizmeti almaya devam edebileceklerdir.

Genel Sağlık Sigortalısının Kız Çocukları

Genel sağlık sigortalılarının kız çocuklarının, bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmaları ile ilgili ikili bir ayırım bulunmaktadır. Buna göre 01.10.2008 tarihi bir milat oluşturmaktadır. 01.10.2008 tarihinden önce bakmakla yükümlü olunan kişi olarak kabul edilen ve sağlık hizmetinden yararlanan kız çocukları, herhangi bir yaş şartı aranmaksızın, zorunlu sigortalılığı gerektirir şekilde çalışmaması, isteğe bağlı sigorta ödemesinde bulunmaması, kendi çalışmaları sebebi ile gelir ve aylık almaması ve evlenmemesi durumunda bakmakla yükümlü olunan kişi olarak kabul edilecek ve sağlık hizmetinden faydalanabilecektir. Yine herhangi bir sebeple bu hakkı kaybetmesinden sonra hakkın kaybolmasına neden olan olayın son bulmasının akabinde de, yine sağlık hizmetine hak kazanacaktır. Dolayısı ile 01.10.2008 tarihinden önce kız çocuğunun doğmuş olması ile anne ve babadan sağlık hakkının kazanılmış olması önemli bir avantajdır.

01.10.2008 tarihinden sonra doğanlar ile önce doğmakla birlikte anne babalarının sigortalı olmaması nedeniyle bu tarihe kadar bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatını kazanamayan kız çocukları ise, aynı erkek çocukları gibi değerlendirilecekler ve 18 yaşına kadar, eğitimlerinin devamı halinde ise 20 veya 25 yaşına kadar sağlık hizmetinden faydalanacaklardır. Kanun koyucu burada kız çocukları lehine olan pozitif ayrımcılığı kaldırmış ve kız çocuklarını erkek çocukları ile aynı kategoride değerlendirmiştir.

Bu konuda kamu görevlileri açısından daha farklı bir durum ortaya çıkmaktadır. 01.10.2008 tarihinden önce, yani 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tabi olarak görev yapmaya başlamış olan kamu görevlilerinin kız çocukları, ister 01.10.2008 tarihinden ister önce, isterse de sonra doğmuş olsun, yaş şartına takılmaksızın sağlık hizmetinden faydalanabileceklerdir. Ancak Kanun’un yürürlüğe girişinden sonra kamu görevlisi olarak işe başlayan, yani 4/c statüsünde değerlendirilen kişilerin kız çocukları ise doğum tarihleri ne olursa olsun erkek çocukları gibi değerlendirilecek ve eğitim durumuna göre en fazla 25 yaşın bitimi ile sağlık hak sahipliği kaybolacaktır. Görüldüğü üzere 01.10.2008 tarihi kız çocuklarının hakkı elde etmesi açısından son derece önemlidir.

Genel Sağlık Sigortalısının Erkek Çocukları

Kız çocuklarının aksine erkek çocuklarının durumu gerek Kanun öncesi, gerekse de Kanun sonrasında bir değişiklik arz etmemektedir. Buna göre erkek çocukları sigortalı olarak çalışmamak, isteğe bağlı sigortalı olmamak, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir ve aylık almamak ve evlenmemek şartıyla; 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde mesleki eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış olması durumunda anne ve babası üzerinden sağlık hizmetinden faydalanabilecektir. Bu kişilere sağlık hizmetinin verilmesini sağlayan anne ve babalarının çalışırken emekli olmaları ve kendilerine aylık bağlanması, durumu değiştirmeyecektir.

Genel Sağlık Sigortalısının Malul Çocukları

Bakmakla yükümlü olunan kişiler açısından sağlık hizmetinden en fazla faydalanabilme imkânı malul çocuklar için düzenlenmiştir. Genel sağlık sigortalısı olan kişilerin sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan,  yaşına bakılmaksızın malul olduğu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen evli olmayan çocukları, herhangi bir yaşa bağlı olmaksızın bakmakla yükümlü olunan kişi statüsünde değerlendirilecek ve kendilerine anne babaları üzerinden sağlık hizmeti sağlanacaktır.

Malul olarak kabul edilen çocuklar, durumlarında herhangi bir değişiklik oluncaya kadar sağlık hizmetinden faydalanabilirler. Bu kişilerin uzun vadeli sigorta kolları kapsamında zorunlu olarak sigortalı sayılmaları, isteğe bağlı sigortalı olmaları, 2022 sayılı Kanuna göre bağlanmış aylıklar dahil gelir ve/veya aylık almaları veya evlenmeleri durum değişikliği olarak değerlendirilmektedir. Ancak durum değişikliği hallerinin sona ermesi veya sonradan malullük durumunda değişiklik olması halinde ise sağlık hizmet sunucuları tarafından verilen raporlarının Kurum Sağlık Kurulunca onaylanması şartıyla, genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu malul çocuğu olarak tekrar sağlık hizmetlerinden faydalandırılmaları mümkün olacaktır.

Genel Sağlık Sigortalısının Anne Babası

Genel sağlık sigortalısının anne ve babasının da belirli koşulları sağlamaları halinde kendileri üzerinden sağlık hizmeti alabilmeleri mümkündür. Buna göre genel sağlık sigortalısının her türlü kazanç ve irattan elde ettiği gelirler toplamının aile içindeki kişi başına düşen miktarı, yürürlükte bulunan asgari ücretten asgari geçim indirimi düşüldükten sonraki net tutarından daha az olan ana ve babası, talep etmeleri halinde çocukları üzerinden sağlık hizmeti alabilirler.

Görüldüğü üzere diğer kişilerden farklı olarak anne ve babanın çocuklar üzerinden sağlık hizmetinden faydalanabilmesi için gelir şartı öngörülmüştür. Burada anne ve babanın bir tanesi veya her ikisi de gelir elde ediyor olabilir. Bu durumda gelirler toplanarak aile fertlerinin sayısına bölünecek ve çıkan miktarın, asgari ücretten asgari geçim indirimi düşüldükten sonra kalan net tutardan az olması halinde kendileri bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamında sağlık hizmetinden faydalanabileceklerdir. Burada anne ve baba için uzun vadeli sigorta kollarında tabi olma gibi kısıtlayıcı bir durum oluşturulmamış ve gelirin her türlü kazanç ve irattan elde edilebileceği belirtilmiştir. Bu sebeple sadece kira geliri elde eden kişiler dahi, zikredilen gelir düzeyinin üzerinde gelir elde ediyorlarsa, anne baba olarak bakmakla yükümlü olunan kişi statüsünde değerlendirilemeyecektir.

Son güncelleme 17 Ocak 2019 17:40

Paylaş

En Yeniler

VakıfBank Kredi Faiz Oranlarını İndirdi

Vakıfbank, konut, taşıt ve bireysel ihtiyaç kredi faiz oranlarında indirime gittiğini duyurdu (daha&helliip;) Devamını Oku

60 dakika Önce

Bakan Albayrak: Mükelleflerin KDV İadeleri 10 Günde Tamamlanacak

Hazine ve Maliye Bakanı Albayrak, Twitter'dan yaptığı açıklamada 'Söz verdik, hayata geçirdik. Mükelleflerin KDV iadelerini 10 günde tamamlayacak yeni düzenlememiz… Devamını Oku

1 saat Önce

İşverene Yeni SGK Teşviki Geldi

Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi. (daha&helliip;) Devamını Oku

7 saat Önce

Girişimciye Süper Teşvik

İş kuranlar, Hazine desteğiyle 8 bin 400 lira prim, 17 bin 300 lira gelir vergisi indiriminden faydalanabiliyor. Teşviklerden yararlanmak için… Devamını Oku

7 saat Önce

Yeni İşe Alınan İşçi İçin 3 Ayda 9 Bin 552 Lira Teşvik

TBMM Plan Bütçe Komisyonu’nda önceki akşam kabul edilen son dakika önergesiyle ilave istihdama süper teşvik sağlandı. Şubat-nisan aylarını kapsayan üç… Devamını Oku

9 saat Önce

Vergi İadesinden Kimler Yararlanabilecek

7162 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle ikale sözleşmesi veya karşılıklı sonlandırma sözleşmesi işten ayrılan hizmet erbabına 27/03/2018 tarihinden önce yapılan ödemeler… Devamını Oku

9 saat Önce