Kategoriler: Genel

Fiili Hizmet Süresi Zammı ve Uygulamaları

Fiili hizmet süresi zammı ( yıpranma payı ), bazı ağır ve yıpratıcı işlerde çalışan sigortalılara, bu çalışmaları sırasında maruz kaldıkları risk ve tehlikeler nedeniyle erken emeklilik imkanı sağlanmasıdır.

Fiili hizmet süresi zammı sigortalının ağır tehlike taşıyan iş yerlerinde yada işlerde çalışma süresinin her 360 gün eklenen gün sayılarını ifade eder.360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir.

Yararlanma Şartları

  • Öncelikle anılan maddede belirtilen işlerde çalışanların 4/a veya 4/c kapsamında sigortalı sayılmaları
  • Uzun vadeli sigortalı kollarına tabi olarak çalışmaları
  • Çalışmaları sırasında iş ile ilgili tehlikelere maruz kalmaları
  • Kanunda belirtilen işyerlerinde ve işlerde fiilen çalışmaları gerekmektedir.

Fiili hizmet süresi zammı olarak prim ödeme gün sayıları 60 ile 180 gün arasında ekleme yapılır ve prim oranlarıda % 23 e kadar çıkartılabilir.

İşin niteliğine bağlı olarak verilecek hizmet zammı değişiklik göstermektedir.

Mesela, maden ocakları, kanalizasyon gibi yeraltı işlerinde çalışanlar, fiilen çalıştıkları her 360 gün için 180 gün ekstra prim ödeme gün sayısı kazanırken; alüminyum fabrikalarına bu süre 60 gündür.

  • Örnek: Maden Ocağında 1500 gün fiilen çalışmış bulunan sigortalı A;
  • 1500*180/360 = 750 gün fiili hizmet zammı süresi kazanır.

Ayrıca, yukarıda belirtilen ‘’fiilen çalışmış bulunma’’ koşulu, TSK, MİT, emniyet çalışanları ve polisler için aranmaz. Bu mesleklerde çalışanlar yıllık izin, resmi tatil, hafta sonu tatili, eğitim veya kurs gibi fiilen çalışmadıkları dönemlerde bile fiili hizmet süresi zammına hak kazanmaktadır.

TSK, MİT, emniyet çalışanları ve polisler açısından önemli bir başka husus ise bunların hak kazanacağı fiili hizmet zammı süresi 8 yılı geçmeyecek şekilde prim ödeme gün sayılarına eklenir. Oysa diğer çalışanların hak kazanabilecekleri ek prim ödeme gün sayıları 5 yılı geçemez.  Bu sürelerin, 3 yılı geçmemek üzere yarısı emeklilik yaş hadlerinden indirilir. Yeraltı işlerinde çalışanlar için bu süre sınırı aranmaz.  Diğer yandan,  bu yaş haddi indiriminden yararlanabilmek için, ölüm ve maluliyet hariç, yeraltı işlerinde çalışan sigortalıların en az 1800 gün, diğer sigortalıların ise en az 3600 gün fiili hizmet zammı kapsamındaki işlerde ve işyerlerinde çalışmış olmaları gerekmektedir.

Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi  zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır. Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.

Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek olan bentten fiilî hizmet süresi zammı uygulanır.

Kapsamdaki İşler/İşyerleri Kapsamdaki Sigortalılar Eklenecek Gün Sayısı
1) Kurşun ve arsenik işleri 1) Kurşun üretilen galenit, serüzit, anglezitgibi cevherlerin çıkarılmasına ilişkin maden ocağı işlerinde çalışanlar.2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun bulunan kül, maden köpüğü, kurşun fırın kurumu, üstübeç artığı ve benzeri maddelerden kurşun üretimi için yapılan izabe işlerinde çalışanlar.3) Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle yapılan kurşun alaşımı işlerinde çalışanlar.

60

4) Kurşun izabe fırınlarının teksif odalarında biriken kuru tozları kaldırma işlerinde çalışanlar. 90
2) Cam fabrika ve atölyeleri 1) Cam yapımında kullanılan ilkel maddeleri toz haline getirme, eleme, karıştırma ve kurutma işlerinde (bu işleri yapmak üzere tam kapalı odalar içinde otomatik makineli tesisat veya çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde) çalışanlar.2) Eritme işlerinde (otomatik besleme fırınlarıyla çalışılmadığı takdirde) çalışanlar.3) Ateşçilik işlerinde çalışanlar.

4) Üfleme işlerinde (tamamen otomatik makinelerle yapılmadığı takdirde) çalışanlar.

5) Basınçla yapılan cam işlerinde (cam tazyiki işleri) çalışanlar.

6) Ayna camı sanatında potalı cam dökümü işlerinde (potalar kalıp masasına mekanik araçlarla taşınmadığı takdirde) çalışanlar.

7) Camı fırın başından alma işlerinde çalışanlar.

8) Yayma fırınlarında düzeltme işlerinde çalışanlar.

9) Traş işlerinde çalışanlar.

10) Asitle hak ve cilâlama işlerinde çalışanlar.

11) Basınçlı havayla kum püskürten cihazlarla yapılan işlerde (çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde) çalışanlar.

12) Pota ve taş odalarında görülen işlerde çalışanlar.

60
3) Cıva üretimi işlerisanayii 1) Cıva izabe fırınlarında görülen işlerde çalışanlar.2) Elementer cıva bulunan ocaklarda görülen işlerde çalışanlar. 90
4) Çimento fabrikaları 1) İlkel maddeleri kırma, ufalama, ezme, eleme ve karıştırma işlerinde çalışanlar.2) Otomatik fırınlarda pişirme işlerinde çalışanlar.3) Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara koyma işlerinde (otomatik olarak tozun etrafa yayılmasını önleyici bir düzenleme yapılmadığı takdirde) çalışanlar. 60
5) Kok fabrikalarıyla termik santraller 1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma, boşaltma ve temizleme işlerinde çalışanlar.2) Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.3) Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işlerinde çalışanlar.

4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işlerinde çalışanlar.

5) Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.

6) Termik santrallerle her çeşit buhar kazanlarının kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.

60
6) Alüminyum fabrikaları 1) Alüminyum oksit üretimi işlerinde çalışanlar.2) Alüminyum bronzu hazırlama işlerinde çalışanlar.3) Alüminyum madeni üretimi işlerinde çalışanlar. 60
7) Demir ve çelik fabrikaları 1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire çevrilmesi işleriyle boru fabrikalarının fırın ve döküm dairelerinde yapılan işlerinde çalışanlar.2) Çelikhanelerin çelik yapılan fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden olan ikinci derecedeki fırınlarda ve konvertörlerdeyapılan işlerinde çalışanlar.3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik olarak taşınmasına ilişkin işlerde çalışanlar.

4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve işlenmesi işlerinde çalışanlar.

5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan haddehaneler hariç), fırınlarda, hadde serilerinde, haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut demirle besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı mamul parçaların kesilmesi ve hazırlanması işlerinde çalışanlar.

90
8) Döküm fabrikaları 1) Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.2) Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.3) Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar. 60
9) Asit üretimi yapan fabrika ve atölyeler 1) Asit için hammaddelerin hazırlanması işlerinde çalışanlar.2) Asidin yapılma safhalarındaki işlerinde çalışanlar.3) Baca gazlarından asit elde edilmesi işlerinde çalışanlar. 90
10) Yeraltı işleri Maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altındayapılan işlerde çalışanlar. 180
11) Radyoaktif veradyoiyonizan maddelerle yapılan işler Doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizanmaddeler veya bütün diğer korpüsküleremanasyon kaynakları ile yapılan işlerde çalışanlar. 90
12) Su altında veya su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler 1) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 20-35 metreye kadar derinlik veya 2-3,5 kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar. 60
2) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 35-40 (40 hariç) m. derinlik veya 3,5-4 (3,5 hariç) kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar.3) Dalgıçlık işinde çalışanlar. 90
13) Türk Silâhlı Kuvvetlerinde Subay, yedek subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar. 90
14) Emniyet ve polis mesleğinde, Milli İstihbarat Teşkilatında Asaleti onaylanmış olmak şartıyla adaylıkta geçirilen süreler dahil polis, komiser yardımcısı, komiser, baş komiser, emniyet amiri, emniyet müdürleri ile bu ve daha yukarı maaş ve derecelerdeki emniyet mensupları, Milli İstihbarat Teşkilâtı mensupları. 90
15) İtfaiye veya yangın söndürme işleri Yangın söndürme işlerinde çalışanlar. 60

Son güncelleme 17 Ocak 2019 17:40

Paylaş

En Yeniler

Poşet Beyannamesi Verme ve Ödeme Süreleri Değişti

Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi. (daha&helliip;) Devamını Oku

2 dakika Önce

KDV İadelerinde Ödeme Sürecinin Hızlandırılmasına İlişkin Tebliğ Yayımlandı

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 20Şubat 2019 ve 30692 sayılı Resmi Gazete’de Katma Değer Vergisi Genel Uygulama… Devamını Oku

27 dakika Önce

Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi Kabul Edildi

Sosyal Hizmetler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi. (daha&helliip;) Devamını Oku

47 dakika Önce

Günde Kaç Saat Çalışılabilir?

Özel bir firmada çalışıyorum. Sabah 08.00'da işbaşı yapıp akşam 19.00'a kadar çalışıyoruz. Çalışma saatleri 11 saat oluyor. Bu kanunen normal… Devamını Oku

2 saat Önce

Sürekli Rapor Alan İşçi Çıkartılabilir Mi?

İşçi ve işveren arasında yapılan iş sözleşmesi ile tarafların hakları ve yükümlülükleri düzenleniyor.  (daha&helliip;) Devamını Oku

19 saat Önce

Kadroya Geçen Taşeronun Yıllık İzni En Baştan Başlar

Geçen yıl 800 bin taşeron işçi kadroya alınırken, yıllık izinler kafa karıştırıyordu. Bakanlık devreye girdi ve işçilerin yıllık izin hesabının… Devamını Oku

19 saat Önce