Kategoriler: Genel

Tacir

Ticaret Kanu­nu, taciri belirlerken gerçek ve tüzel kişileri birbirinden farklı değerlendirmiştir
Gerçek Kişilerin Tacir Sıfatı

Bir ticari işletmeyi, kısmen dahi olsa kendi adına işleten kişiye tacir denir

Tanım üç unsurdan oluşmaktadır

  • Ticari işletmenin varlığı,
  • Ticari işletmenin iş­letilmesi
  • İşletme faaliyetinin kendi adına (kısmen dahi olsa) olması.

Ticari.İşletmenin Varlığı

Ticari işletmeye sahip olmak tacir sayılabilmenin birinci şartıdır. Ticari işletme ni­teliği iktisadi faaliyet, devamlılık, bağımsızlık ve kapasite un­surlarının varlığına göre belirlenecektir

Ticari.İşletmenin İşletilmesi

Tacir kavramının ikinci unsuru, ticari işletmenin işletiliyor olmasıdır. Ticari işletme­nin işletilmesi; işletmenin kurulup açılması ve üçüncü kişilerle fiilen işlemler yapıl­maya girişilmesi demektir.

Kural olarak, fiilen işletilmeye başlanmamış ticari işletmenin sahibi tacir sayıl­maz.

Ancak, bazen ticari işletmesini fiilen işletmeye başlamamış olan kişi de tacir sayılmıştır.

İlk olarak, bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve sair ilan vasıtalarıyla halka bildirmiş olan kişi ticari işletmesini fiilen işletmeye başlamamış bile olsa tacir sayılır Buna göre, bir ticari işletme kurulup açıldığının ilan edilmesi, ticari işletmenin fiilen işletilmesi ile aynı hukuki sonucu doğuracaktır.

İkinci olarak, ticari işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan ettirmiş olan kimse, henüz ticari işletmesini fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayı­lır Buna göre, bir ticari işletmenin ticaret siciline tescil ile keyfiyetin ilan edilmesi, ticari işletmenin fiilen işletilmesi ile aynı hukuki sonucu doğuracaktır

İşletme Faaliyetinin Kısmen de Olsa Kendi Adına Olması

Tacir sıfatının kazanılması için aranılan üçüncü ve son unsur, işletme faaliyetinin kişinin kısmen de olsa kendi adına gerçekleştiriliyor olmasıdır. İşletmenin tamamı­nın kendi adına işletiliyor olması gerekli değildir. İşletme bir yandan kendi adına işletiliyor iken diğer yandan ortak sıfatını haiz diğer kişiler adına işletiliyor olabilir (Örneğin, adi ortaklık ilişkisinde durum bu merkezdedir.

Kendi adına işletilme unsuru nedeniyle, işletme faaliyetinde tacire yardımcı olan, ticari temsilci ve ticari vekiller tacir sayılmazlar. Zira bunlar, işletme faaliyeti­ni kendi adlarına değil, temsilcisi oldukları kişi adına gerçekleştirmektedir

Ticaret Yapmaktan Men Edilenler Tabi Kişilerin Tacir Sıfatı

Kişisel durumları ya da yaptığı işlerin niteliği nedeniyle yahut meslek ve görevleri dolayısıyla, kanundan veya yargı kararından doğan bir yasağa aykırı olarak ticaret­le uğraşan kişiler, tacir sayılırlar
Örneğin; devlet memurları, ticaretle uğ­raşamazlar Buna rağmen ticaretle uğ­raşırlarsa tacir sayılırlar

Yasağa aykırılığın doğurduğu hukuki, cezai ve disipline ilişkin sorumluluk hü­kümleri saklıdır.

Örneğin, tacir sayılan memur yasağı ihlal nedeniyle memuriyetten çıkarılabilir

Küçük ve Kısıtlıların Tacir Sıfatı

Bir ticari işletmeyi küçük ve kısıtlı adına işleten veli veya vasi tacir sayılmaz. Ta­cir sıfatı, küçük veya kısıtlıya aittir Tacir sıfatından kaynaklanan hukuki sorumluluk, küçük veya kısıtlıya; ceza so­rumluluğu ise veli veya vasiye aittir

Ticaretle Uğraşması İzne Tabi Kişilerin Tacir Sıfatı

Başka bir kişinin veya resmi bir makamın iznine gerek olmasına rağmen izin veya onay almadan bir ticari işletmeyi işleten kişi de tacir sayılır
Örneğin, ec­zacılık mesleğinin icra edilebilmesi için Sağlık Bakanlığı’ndan ruhsat alınması ge­rekir. Ruhsat almadan eczane işleten kişi tacir sayılır.
Bu hareketin doğurduğu hukuki, cezai ve disipline ilişkin sorumluluk hüküm­leri saklıdır

Tüzel Kişilerin Tacir Sıfatı

Ticaret Kanunu tüzel kişileri üç grupta incelemektedir

Ticaret Şirketleri

Ticaret şirketleri tacir sayılır

Ticaret şirketleri Ticaret Kanunu’nda sayılmış olup bunlar;

Kollektif, komandit (adi/paylı), anonim,  limited ve kooperatif şirket­lerden ibarettir .

Tacir sıfatı, ticaret şirketinin sicile tescil edilmesi anında tüzel kişilikle birlikte kazanılır. Sicilden terkin ile de kaybedilir

Vakıflar ve Dernekler

Vakıflar ve dernekler kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere kurulabilirler. Örneğin; yardımlaşma, ilim, eğitim veya kültürel faaliyetlerin icrası gibi.

Amacın kazanç paylaştırma olmaması, amaca ulaşmak için iktisadi faaliyette bulunulamayacağı anlamına gelmez. Amaç iktisadi olamasa da, araç iktisadi olabi­lir. Zira bu tüzel kişiler de amaçlarını gerçekleştirebilmek için mali kaynaklara muhtaçtırlar. Bu nedenle ticari işletme işletebilirler. Örneğin, bir musiki derneği musiki aletleri satan bir mağazayı, kelaynak kuşlarını koruma derneği evcil kuş ve benzeri hayvanlarla ilgili malzemelerin satıldığı bir dükkanı, bir spor kulübü stad­yum ve diğer spor tesislerini, bir eğitim vakfı bir özel okulu çalıştırabilir. Bu du­rumda olan vakıf ve dernekler kanuna göre tacir sayılır

Buna karşılık, kamu yararına çalışan dernekler ile gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğindeki işlere harcayan vakıflar, bir ticari işletmeyi, ister doğru­dan doğruya ister kamu hukuku hükümlerine göre yönetilen ve işletilen bir tüzel kişi eliyle işletsinler, kendileri tacir sayılmazlar Örneğin, maden suyu iş­letmeciliği yapan Kızılay tacir değildir. Bu kural, kamuya yararlı derneklerin ve ka­mu görevi ağırlıklı faaliyette bulunan vakıfların iflasını önleme amacı gütmektedir.

Vakıflar ve dernekler, iktisadi faaliyette bulunmaya başlamakla, tacir sıfatını kendiliğinden kazandıkları gibi,  faaliyetin terki ile birlikte de tacir sıfatını kendili­ğinden kaybederler.

Kamu Tüzel Kişileri Tarafından Kurulan Kurum ve Kuruluşlar

Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından ku­rulan kurum ve kuruluşlar, kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hüküm­leri dairesinde yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kurulmuş olmaları halinde tacir sayılırlar Belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi tacir sa­yılmak için gerekli ve yeterli olup varlığı ilgili kurum veya kuruluşun kuruluş kanununa bakılarak tespit olunacaktır. İSKİ, TCDD, Halk Ekmek gibi işletmeler bu anlamda tacir sayılan işletmelere örnek olarak verilebilir.

Tacir sıfatı kamu tüzel kişisine değil, bu tüzel kişi tarafından kurulan kurum ve­ya kuruluşa aittir. Tacir sıfatının tayininde, görülmekte olan faaliyetin kamu hizme­ti niteliğinde olması belirleyici değildir.

Buna karşılık, devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişi­leri, bir ticari işletmeyi, ister doğrudan doğruya ister kamu hukuku hükümlerine göre yönetilen ve işletilen bir tüzel kişi eliyle işletsinler, kendileri tacir sayılmazlar .

Donatma İştiraki Tacir Sıfatı

Donatma iştiraki, birden çok kişinin paylı mülkiyet şeklinde malik oldukları bir ge­miyi, menfaat sağlamak amacıyla aralarında yapmış oldukları sözleşme gereğince, hepsi adına ve hesabına suda kullanmalarıdır Donatma iştirakinin ken­disi tacir değildir. Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adlarına işletiyor ol­maları itibariyle, ortakları tacir sayılır
NOT :Esnaflar tacir değildir ve tacirlere uygulanan hükümler esnaflara uygulanmaz.

Esnaf İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır.

Son güncelleme 17 Ocak 2019 17:39

Paylaş

En Yeniler

Kamunun Hizmet Alım ve Yapım İşlerinde Belge Şartı

"Tehlikeli" ve "çok tehlikeli" işler grubunda bulunan 117 meslekte, mesleki yeterlilik belgesi olmayan çalışanlar, artık kamunun hizmet alım ve yapım işlerinde çalıştırılmayacak… Devamını Oku

6 dakika Önce

Üretim Yaptığımız Ürünlerin Paketlemesinde Kullandığımız Poşetler İçin Poşet Beyannamesi Verecekmiyiz?

Soru: Ayakkabı, terlik vb ürünlerinin üretimini yapmaktayız. Bu ürünleri önce 12 adet olacak şekilde poşetliyoruz. Sonra poşetlediğimiz ürünleri kutulayıp toptancılara… Devamını Oku

4 saat Önce

Askerliğinizin 320 Gününü Borçlanıp 58 Yaşınızı Dolduracaksınız

Soru: 11 Mart 1978 doğumluyum. E-Devlet’te ilk sigorta başlangıcım, 12 Eylül 1994 staj başlangıcım. 10 Ekim 1998 tarihi de askerlik başlangıcım.… Devamını Oku

4 saat Önce

Hem Çift Maaş Hem Erken Emeklilik

Yeni reform paketinde yer alan “tamamlayıcı emeklilik” çalışanlara çifte maaş imkânı sağlayacak. Çalışırken yapılan tasarruflar emeklilikte geri dönecek. Üstelik daha… Devamını Oku

5 saat Önce

OSGB Ortağı Olmam İlave Ödememe Engel Olur Mu?

Emekli Sandığından pratisyen hekim olarak 2014’de emekli oldum. Bir OSGB’ye ortak olarak aynı OSGB’de işyeri hekimi olarak çalışmak istiyorum. Bu… Devamını Oku

5 saat Önce

Evde Engelli Bakana 1305 TL Aylık Maaş

Değerli okurlar, bugün kimlere evde bakım aylığı bağlanır, bakım aylığı şartları nelerdir, nereye başvuru yapılır ve bakım aylığı kaç liradır… Devamını Oku

5 saat Önce