Kategoriler: Muhasebe

257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)

Maddi duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde hesaben yok edilebilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. Pasif karakterli bir hesaptır.

İşleyişi: Ayrılan amortismanlar ilgili gider hesapları karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir, satılan, devredilen, kullanma yeteneğini kaybedenler ise birikmiş amortismanlar hesabına borç kaydedilir, ilgili varlık hesabına da alacak kaydedilir.

BORÇ 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ALACAK

AZALIŞLAR
(- )

ARTIŞLAR
(+)

257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ile İlgili Özel Durumlar

Dikkat: Örnekleri incelemeden önce Maddi Duran Varlıklar Konusunun İncelenmesi Gerekir ( Tıklayınız )

>>> Amortisman ayırabilmek için varlığın fiilen kullanılmaya başlanması gerekmez, kullanıma hazır hale gelmiş olması yeterlidir.

>>> Tek düzen muhasebe sistemi 7/A seçeneğinde maddi duran varlıklar için hesaplanan amortisman fonksiyonel maliyet hesabının borcuna karşılık 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının alacağına kaydedilir. 7/B seçeneğindeki amortisman kaydında ise maliyet hesabı olarak 796 Amortisman ve Tükenme Payları Hesabı kullanılırken alacak kaydı yine 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabıdır. ( 796 borçlu -257 alacaklı şeklinde )

>>> 7/A seçeneğinde fonksiyonellik esasına göre üretimde kullanılan maddi duran varlıkların amortismanı 730 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kayıt edilmeli ve dönem sonunda 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına aktarılmalıdır. Fiilen üretimde kullanılmayan varlıklara ilişkin amortisman ise 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları Hesabına yansıtılarak dönemin kar veya zararından indirilir.

>>> İdari amaçla kullanılan maddi duran varlıkların amortismanı 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına, Pazarlama amaçlı kullanılan maddi duran varlıkların amortismanı ise 760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri Hesabında muhasebeleştirilir. Bu iki maliyet hesabı dönem sonunda yansıtma hesapları kullanılarak 6 Nolu Gelir tablosu hesaplarına aktarılır ve dönem karı veya zararından indirilir.

—–

Amortisman, duran varlıkların , aşınma, yıpranma veya eskime payını ifade etmektedir.

  • Boş arza ve araziler
  • Yapılmakta olan yatırımlar

amortismana tabi değildir.

Amortisman Ayırma Şartları

  • İşletmede bir yıldan fazla kullanılabilir olması
  • Yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunması
  • Değerleme gününde envantere dahil ve kullanıma hazır olması
  • İktisadi kıymetin değerinin 900 TL’yi (2017 yılı için) aşması

Değeri ( 900 TL ) lirayı aşmayan peştemallıklar ile işletmede kullanılan ve değeri ( 900 TL ) lirayı aşmayan alet,edavat,mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğrudan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edenlerde bu had topluca dikkate alınır

VUK’un  göre mükellefler, amortismana tabi iktisadi kıymetler için Maliye Bakanlığınca iktisadi kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınarak tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden amortisman hesaplayacaklardır

=> Amortisman ayrılabilmesi için iktisadi kıymetin işletmenin aktifinde kayıtlı olması gerekir. İstisnası; başkasının arazisi üzerine dikilen reklam panoları için amortisman ayrılmasıdır.

=> Basit usule tabi mükellefler amortisman ayıramazlar. I. Sınıf tüccarlar, II. Sınıf tüccarlar ve serbest meslek erbabı amortisman ayırabilir.

=>  Azalan bakiyeler usulünü yalnızca bilanço esasına göre defter tutanlar seçebilirler.

=> Serbest meslek erbapları ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar, defterlerinin sol kısmına amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satış zararlarını, sağ kısmına satış karını yazarlar. Amortisman ile ilgili durumları defterlerinin boş bir sayfasında ayrı olarak gösterirler.

Amortisman Ayırma Yöntemleri

  • Normal  ( Eşit  ) amortisman yöntemi    
  • Azalan bakiyeler usulüyle amortisman
  • Artan tutarlı amortisman
  • Fevkalade amortisman
  • Madenlerde amortisman        
  • Kıst amortisman ( Binek otolarda uygulanır )

1- Normal  ( Eşit  ) amortisman yöntemi

Bu usul, eşit tutarlı amortisman hesaplanması esasına dayanır.Mükellefler amortismana tabi iktisadî kıymetlerini Maliye Bakanlığının tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden itfa ederler. İlan edilecek oranların tespitinde iktisadî kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınır.

Normal amortisman ayırma yöntemini uygulayan işletmeler hiçbir zaman bu yöntemden azalan bakiyeler yöntemine geçemez. Ancak azalan bakiyeler usulünden normal amortisman yöntemine geçiş serbestisi vardır.

Amortisman, duran varlık maliyetinin ( artık değeri düşüldükten sonra ) duran varlığın hizmet süresine bölünmesi yoluyla bulunur

Örnek: Maliyeti 1.024 TL, hurda ( artık ) değeri 243 TL, faydalı ömrü 5 yıl olan makinenin amortisman tutarı

1.024 – 243 / 5 = 156,20 TL

Amortisman Tutarının Hesaplanması

Aşağıdaki iki yöntemden birini kullanabilirsiniz.

1.Yöntem  ( Azalan bakiyeler yöntemini kavrayabilmek için bilinmesi gerekir )

Amortisman tutarının hesaplanmasından önce amortisman oranının bulunması gerekir. Amortisman Oranı aşağıdaki formül yardımıyla kolayca bulunabilir

Amortisman Oranı =     1 /  Ekonomik Ömür

Amortisman Tutarı=  Varlığın Değeri X Amortisman Oranı

2.Yöntem

Bu yöntemde varlığın değeri faydalı ömrüne bölünür. Çıkan tutar, faydalı ömür boyunca her yıl ayrılacak amortisman tutarını gösterir

Amortisman Tutarı =   Varlığın Değeri / Ekonomik Ömür

Örnek : 2017 yılında işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere 1.000 TL ye fotokopi makinası alınmıştır. Fotokopi makinasının faydalı ömrü(ekonomik ömür) 5 yıl kabul edilmiştir.

1.Yöntemle çözelim

Amortisman Oranı =     1 /  5 = 0.20  ( Amortisman oranını bulduk )

Amortisman Tutarı=  1.000 x 0.20 = 200  TL (  5 Yıl boyunca her yıl ayrılacak amortisman tutarı )

2.Yöntemle çözelim

Amortisman Tutarı=  1.000 / 5 = 200  TL ( 5 Yıl boyunca her yıl ayrılacak amortisman tutarı )

2- Azalan bakiyeler usulüyle amortisman

Azalan bakiyeler yöntemi, azalan kalanlar yöntemi olarak da bilinmektedir.

Azalan bakiyeler yönteminde  ilk yıllarda fazla tutarda amortisman ayrılmakta, ileriki yıllarda ise ayrılan amortisman tutarları azalmaktadır.

Amortisman, duran varlık maliyetinin ( artık değeri düşüldükten sonra ) duran varlığın hizmet süresine bölünmesi yoluyla bulunur.

Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerden dileyenler, amortismana tabi iktisadi değerlerini, azalan bakiyeler üzerinden amortisman usulü ile yok edebilirler.

  • Bu usulde uygulanacak amortisman oranı % 50’yi geçmemek üzere normal amortisman oranının iki katıdır.
  • Bu usulde amortisman süresi normal amortisman nispetlerine göre hesaplanır.
  • Bu sürenin son yılına devreden bakiye değer, o yıl tamamen yok edilir.
  • Her yıl, üzerinden amortisman hesaplanacak değer, evvelce ayrılmış olan amortismanlar toplamının tenzili suretiyle tesbit olunur. ( Enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde, üzerinden amortisman ayrılacak değer, amortismana tâbi iktisadî kıymetin düzeltilmiş değerinden daha evvel ayrılmış olan amortismanların toplamının taşınmış değerleri indirilmek suretiyle tespit edilir.

Normal amortisman ayırma yöntemini uygulayan işletmeler hiçbir zaman bu yöntemden azalan bakiyeler yöntemine geçemez. Ancak azalan bakiyeler usulünden normal amortisman yöntemine geçiş serbestisi vardır.

Amortisman Tutarının Hesaplanması

Amortisman Oranı =  1 /  Ekonomik Ömür X 2

Amortisman Tutarı= Varlığın Değeri X Amortisman Oranı

Örnek : 20012 yılında işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere 1.000 TL ye fotokopi makinası alınmıştır. Fotokopi makinasının faydalı ömrü (ekonomik ömür) 5 yıl kabul edilmiştir.Azalan bakiyeler yöntemi kullanılmaktadır.

İlk önce amortisman oranını bulalım.

Amortisman Oranı =  1 /  Ekonomik Ömür X 2

Amortisman Oranı =  1 /  5 x 2

Amortisman Oranı =  0.40

  • 1.Yıl Amortismanı = 1.000 TL X 0.40 = 400 TL——-2012 Yılı Amortismanı
  • 2.Yıl Amortismanı=(1000-400) X 0.40 = 240 TL—–2013 Yılı Amortismanı
  • 3.Yıl Amortismanı(600-240) X 0.40 = 144 TL——-.2014 Yılı Amortismanı
  • 4.Yıl Amortismanı(360-144) X 0.40= 86.40 TL——2015 Yılı Amortismanı
  • 5.Yıl Amortismanı  (216-86.40)   129.60 =TL——2016 Yılı Amortismanı

Örnekte görüldüğü üzere varlığın değerinden her yıl ayrılan amortisman tutarını düşüp diğer yıl kalan miktar üzerinden amortisman ayırdık ve son yıl kalan tutarın hepsini amortisman olarak ayırdık

  • Açıklayacak olursak : 1.yılda 1.000 TL nin % 40 ‘nı ( yani 400 TL ) amortisman olarak ayırdık ve 2.yılda amortisman ayıracağımız tutar 600 TL ye düştü. Bu kez ikinci yılda elimizde kalan 600 TL nin % 40 ‘ nı ( yani 240 TL ) amortisman olarak ayırdık ve 3.yılda  amortisman ayıracagımız tutar 360 TL ye düştü.Bu şekilde 5.yıla kadar devam etti ve 5.yıl kalan tutarın hepsini amortisman olarak ayırdık

Azalan Bakiyeler Tablosu

Tabloda yukarıdaki verdiğimiz örnekteki verileri aktardık. Tabloda görüleceği üzere yıllar itibari ile birikmiş amortismanlar hesaplanacak olursa ;

  • 2012 yılı : 400
  • 2013 yılı : 240
  • 2014 yılı : 144
  • 2015 yılı :86,40
  • 2016 yılı : 129,60 olarak bulmuştuk

Birikmiş amortismanı bulmak için o yıla kadar ayrılan amortismanlar toplanır

Örneğin : 2015 yılın amortismanını bulalım

2015 yılı birikmiş amortismanı =  2012 yılı + 2013 yılı + 2014 yılı + 2015 yılı

2015 yılı birikmiş amortismanı = 400 + 240 + 144 + 86,40 = 870.40

YILLAR DURAN VARLIĞIN DEĞERİ AMORTİSMAN YILLIK AMORTİSMAN BİRİKMİŞ AMORTİSMAN
2012     1000
0.40
400
400
2013
600
0.40
240
640
2014
360
0.40
144
784
2015
216
0.40
86.40
870.40
2016
129.60
100
129.60
1.000

—–

Örnek: BB işletmesi 01/11/…. tarihinde genel müdürlük binasında kullanmak üzere 10.000 TL + % 18 KDV değerinde demirbaş satın almış ve banka aracılığıyla ödeme yapmıştır. Demirbaşın faydalı ömrü 5 yıl olup normal amortisman yöntemini kullanmaktadır.

Amortisman Tutarı = 10.000 / 5 = 2.000 TL yıllık amortisman tutarı

Tarih : 01/11/… ( Demirbaş satın alınması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
255 Demirbaşlar Hesabı
191 İndirilecek KDV Hesabı
     102 Bankalar Hesabı
10.000
1.800
.
.
.
11.800

Tarih : 31/12/… ( Demirbaşa amortisman ayrılması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı
    257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
2.000
.
.
2.000

—–

Örnek: AA işletmesi 08/10/…. tarihinde genel müdürlük binasında kullanmak üzere 60.000 TL + % 18 KDV değerinde demirbaş satın almış ve banka aracılığıyla ödeme yapmıştır. Demirbaşın faydalı ömrü 5 yıl olup azalan bakiyeler yöntemini kullanmaktadır.

Amortisman Oranı =  1 /  Ekonomik Ömür X 2

Amortisman Oranı =  1 /  5 x 2

Amortisman Oranı =  0.40

  • 1.Yıl Amortismanı = 60.000 TL X 0.40 = 24.000 TL
  • 2.Yıl Amortismanı=(60.000-24.000) X 0.40 = 14.400 TL
  • 3.Yıl Amortismanı(36.000-14.400) X 0.40 = 8.640 TL
  • 4.Yıl Amortismanı(21.600-8.640) X 0.40= 5.184 TL
  • 5.Yıl Amortismanı  (12.960-5.184)   7.776 =TL

Tarih : 08/10/… ( Demirbaş satın alınması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
255 Demirbaşlar Hesabı
191 İndirilecek KDV Hesabı
     102 Bankalar Hesabı
60.000
10.800
.
.
.
70.800

Tarih : 31/12/… ( 1. Yıl Demirbaşa amortisman ayrılması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı
    257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
24.000
.
.
24.000

Tarih : 31/12/… ( 2. Yıl Demirbaşa amortisman ayrılması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı
    257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
14.400
.
.
14.400

Tarih : 31/12/… ( 3. Yıl Demirbaşa amortisman ayrılması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı
    257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
8.640
.
.
8.640

Tarih : 31/12/… ( 4. Yıl Demirbaşa amortisman ayrılması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı
    257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
5.184
.
.
5.184

Tarih : 31/12/… ( 5. Yıl Demirbaşa amortisman ayrılması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı
    257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
7.776
.
.
7.776

—–

Örnek: YNZ işletmesi maliye bedeli 50.000 TL, birikmiş amortismanı 32.000 TL olan bir makineyi 10/12/…. tarihinde 15.000 + % 18 KDV ile peşin satmıştır.

  • Defter değeri = 50.000 – 32.000 = 18.000
  • Satış Tutarı 15.000 TL olduğuna göre 3.000 TL zarar ( 15.000 – 18.000 )

Tarih : 10/12/… ( Amortismanı bulunan makinenin satışı)

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
    253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
    391 Hesaplanan KDV Hesabı
17.700
3.000
32.000
.
.
.
.
.
50.000
2.700

—–

Örnek: NN işletmesi maliye bedeli 50.000 TL, birikmiş amortismanı 32.000 TL olan bir makineyi 10/12/…. tarihinde 15.000 + % 18 KDV ile peşin satmıştır.

  • Defter değeri = 50.000 – 40.000 = 10.000
  • Satış Tutarı 16.000 TL olduğuna göre 6.000 TL kar ( 16.000 – 10.000 )

Tarih : 10/12/… ( Amortismanı bulunan makinenin satışı)

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
100 Kasa Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
    391 Hesaplanan KDV Hesabı
    679 Diğer Olandışı Gelir ve Karlar
18.880
40.000
.
.
.
.
50.000
2.880
6.000

Örnek: ZEN işletmesi 05/11/…. tarihinde pazarlama işlerinde  kullanmak üzere 40.000 TL + % 18 KDV değerinde araç satın almış ve banka aracılığıyla ödeme yapmıştır. İşletme bu araca yıllık 10.000 TL amortisman ayıracaktır.

Tarih : 01/11/… ( Taşıt satın alınması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
191 İndirilecek KDV Hesabı
     102 Bankalar Hesabı
40.000
7.200
.
.
.
47.200

Tarih : 31/12/… ( Demirbaşa amortisman ayrılması )

Mad. No
AÇIKLAMA
BORÇ
ALACAK
760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderler Hs.
    257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı
2.000
.
.
2.000

Kaynak: www.Muhasebex.com
(  Bu makale kaynak gösterilse dahi farklı sitelerde yayınlanamaz )

Son güncelleme 3 Ağustos 2019 15:53

Paylaş

En Yeniler

Bağkur ve Genel Sağlık Sigortası (GSS) Borçlularına Yıl Sonuna Kadar Ücretsiz Sağlık Hizmeti

Konu: Bağkur ve Genel Sağlık Sigortası (GSS) Borçlularına Yıl Sonuna Kadar Ücretsiz Sağlık Hizmeti (daha&helliip;) Devamını Oku

2 hafta Önce

İşlenmiş Kıymetli Taş ve Maden Ticareti Yapan Mükellefler İçin Fatura Düzenleme Sınırı Yeniden Belirlendi

Konu:İşlenmiş Kıymetli Taş ve Maden Ticareti Yapan Mükellefler İçin Fatura Düzenleme Sınırı Yeniden Belirlendi (daha&helliip;) Devamını Oku

2 hafta Önce

Kıdem Tazminatı Tavanı 2020

Kıdem tazminatı tavanı :  Kıdem tazminatı tavanı en yüksek dereceli devlet memuru olan Başbakanlık müsteşarının 1 yıllık emekli ikramiyesine göre… Devamını Oku

3 hafta Önce

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 514)

4 Ocak 2020 Tarihli Resmi Gazete (daha&helliip;) Devamını Oku

3 hafta Önce